ก่อน Thailand Biennale Phuket 2025 จะจบ ยังมีอะไรที่คุณไม่ควรพลาด

Petch
20 นาทีที่ผ่านมา
ยาว 1 นาที

Thailand Biennale Phuket 2025 เข้าสู่เดือนสุดท้ายแล้ว นี่คืองานที่ไม่ควรปล่อยให้หลุดมือไปจริง ๆ เพราะงานนี้ไม่ใช่นิทรรศการที่เดินดูแล้วจบในไม่กี่ห้อง แต่เป็นงานที่ค่อย ๆ เปิดให้เห็นว่าภูเก็ตมีมากกว่าภาพจำของเมืองท่องเที่ยวแค่ไหน ภายใต้ธีม “นิรันดร์ [กัลป์]” ศิลปะร่วมสมัยจากศิลปินไทยและต่างประเทศไม่ได้แค่มาตั้งอยู่ในเมือง แต่เข้าไปปลุกอาคารเก่า โรงหนังร้าง บ้านประวัติศาสตร์ พื้นที่อุตสาหกรรมเดิม ชุมชน และภูมิทัศน์ของภูเก็ตให้กลับมามีเสียงอีกครั้ง ยิ่งใกล้วันปิด ยิ่งรู้สึกว่างานนี้ควรรีบไปดูด้วยตาตัวเองมากกว่าอ่านจากภาพหรือโพสต์สรุปทีหลัง

เสน่ห์ของ Biennale รอบนี้อยู่ตรงที่ “สถานที่” ไม่ได้เป็นแค่ฉากหลัง แต่เป็นส่วนหนึ่งของงานเต็ม ๆ บางแห่งเคยเป็นโรงหนังที่เคยคึกคัก บางแห่งเป็นธนาคารเก่าที่พาเราย้อนกลับไปเห็นเศรษฐกิจอีกยุค บางแห่งเคยเป็นบ้านของคนสำคัญในประวัติศาสตร์เมือง บางแห่งคือเหมือง โรงเหล้า หรือพื้นที่สาธารณะที่หลายคนอาจคุ้นชื่ออยู่แล้ว แต่พอศิลปะเข้าไปอยู่ข้างใน พื้นที่เดิมเหล่านั้นก็เปลี่ยนความหมายทันที กลายเป็นภูเก็ตอีกเวอร์ชันที่เต็มไปด้วยความทรงจำ แรงงาน ความเชื่อ ความเปลี่ยนแปลง และความเปราะบางที่ซ่อนอยู่ใต้ภาพของเมืองท่องเที่ยว

ถ้าเริ่มจากหัวใจหลักของงาน ย่านเมืองเก่าภูเก็ตคือโซนที่แน่นและน่าตามที่สุด เพราะมีสถานที่จัดแสดงกระจายอยู่หลายจุดติดกัน ทั้ง โรงหนังเพิร์ล เพิร์ลโบว์ล ธนาคารกรุงเทพพาณิชย์การ (สาขาเดิม) บ้านเทอร์เทิล ภูเก็ต เบจ อาคารพูนผล โรงแรมเมลโลว์ พิลโลว์ หอศิลป์ร่วมสมัยภูเก็ต และ DC Phuket Town แต่ละแห่งมีคาแรกเตอร์ต่างกันชัด โรงหนังเพิร์ลเต็มไปด้วยงานที่พูดถึงร่างกาย เพศสภาพ แรงงาน และประวัติศาสตร์อันเข้มข้นของเมือง เพิร์ลโบว์ลมีงานที่พาเราดำลงไปฟังเสียงทะเล ป่าโกงกาง และระบบนิเวศแบบรอบทิศทาง ส่วนอาคารอย่างธนาคารเก่าหรืออาคารพูนผลก็เต็มไปด้วยงานที่แตะเรื่องเศรษฐกิจ ความยุติธรรม และการเปลี่ยนผ่านของภูเก็ตแบบที่ค่อย ๆ ซึมลึกมากกว่าจะเล่าตรง ๆ

อีกโซนที่ห้ามมองข้ามคือพื้นที่ที่โยงกับประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมของภูเก็ตโดยตรง ทั้ง สวนสาธารณะลานกีฬากะทู้ หรือโรงเหล้ากะทู้ ศาลเจ้ากะทู้ บ้านหลังแรกของหลวงอำนาจนรารักษ์ เหมืองเจ้าฟ้า และอาคารยิมเนเซียม 4,000 ที่นั่ง โซนนี้ทำให้เห็นชัดว่าภูเก็ตไม่ได้มีแค่ทะเลสวยหรือเมืองเก่าน่ารัก แต่ยังมีรากของเมืองที่เติบโตมาจากแร่ดีบุก แรงงาน และความขัดแย้งที่เคยเกิดขึ้นจริง งานหลายชิ้นในพื้นที่เหล่านี้ชวนให้กลับไปคิดเรื่องทรัพยากร การขุด การใช้ การทิ้ง และเมืองท่องเที่ยวที่กำลังกินตัวเองอยู่เงียบ ๆ โดยเฉพาะ เหมืองเจ้าฟ้า และอาคารยิมเนเซียม 4,000 ที่นั่ง ซึ่งเป็นสองจุดที่มีงานไฮไลต์มากและตัวสถานที่เองก็ส่งพลังกับงานอย่างชัดเจน

ถ้าอยากเห็นว่างานครั้งนี้ขยายออกจากอาคารไปสู่ธรรมชาติและพื้นที่สาธารณะจริง ๆ ต้องตามไปดูที่ ตลาดสาธารณะ 3 เดิม หรือหยี่เต้งคอมเพล็กซ์ อุโมงค์ป่าโกงกาง สะพานหิน สวนสาธารณะสะพานหิน จุดชมวิวเขารัง และแหลมพรหมเทพ รวมถึงจุดจัดแสดงอื่นอย่าง BARBANSAN, Nai Harn Beach และ Sukho Pavilion พื้นที่เหล่านี้ทำให้จังหวะการดูงานเปลี่ยนไปทันที บางงานต้องเดินเข้าไปหา บางงานต้องยืนอยู่กับแสง ลม หรือเสียงจริง ๆ ถึงจะเข้าใจ และบางงานก็ทำให้เราเห็นว่าคำว่า “ภูเก็ต” ใน Biennale ครั้งนี้ไม่ได้หมายถึงแค่โลเคชัน แต่หมายถึงทั้งระบบของเกาะแห่งนี้ ตั้งแต่ทะเล ป่าโกงกาง ชุมชน ไปจนถึงเรื่องขยะ สิ่งแวดล้อม และอนาคตของเมือง

สิ่งที่ทำให้งานครั้งนี้ห้ามพลาดในเดือนสุดท้าย ไม่ใช่แค่เพราะนี่คือโอกาสสุดท้ายก่อนปิด แต่เพราะงานจำนวนมากถูกสร้างขึ้นมาสำหรับสถานที่เหล่านี้โดยเฉพาะ พองานจบ ความสัมพันธ์ระหว่างงานกับสถานที่ก็จบไปพร้อมกันทันที เพราะฉะนั้นถ้ายังไม่ได้ไป ตอนนี้คือเวลาที่ควรไปที่สุด และถ้าจะไปจริง ๆ ก็ควรเผื่อเวลาให้พอสำหรับไล่ดูสถานที่สำคัญเหล่านี้ให้ครบ เพราะแต่ละที่ไม่ใช่แค่จุดเช็กอินของนิทรรศการ แต่เป็นชิ้นส่วนที่ทำให้ Thailand Biennale Phuket 2025 สมบูรณ์ในแบบที่มันเป็น และยิ่งใกล้วันสุดท้าย ก็ยิ่งชัดว่างานนี้คือหนึ่งใน Biennale ที่มีบุคลิกเฉพาะตัวและน่าจดจำมากที่สุดครั้งหนึ่งเลยทีเดียว