โลกอีกใบของ อุดม แต้พานิช กับบทบาท ‘ศิลปิน’ ที่อยู่กับเขามาตลอดชีวิต

พูดชื่อ “อุดม แต้พานิช” แล้วใครหลายคนก็คงนึกถึงเสียงหัวเราะบนเวทีเดี่ยวไมโครโฟน เสียงแซวแรง ๆ แต่จริงใจ เสียงปรัชญาแบบบ้าน ๆ ที่ชวนให้เราทั้งขำทั้งคิด แต่ถ้าคุณได้รู้จักเขามากขึ้นอีกนิด คุณจะพบว่า เบื้องหลังเสียงหัวเราะนับพันชั่วโมงนั้น อุดมคือ “ศิลปิน” คนหนึ่ง ที่ทำงานศิลปะอย่างสม่ำเสมอ ราวกับเป็นปอดอีกข้างที่เขาใช้หายใจโดยไม่ต้องให้ใครปรบมือ

.

อุดมไม่ได้ “หันมาทำงานศิลปะ” เพราะเบื่อเวที หรือเพราะอยากเปลี่ยนบทบาท แต่อุดมนั้นทำมาตลอด เพียงแค่ไม่พูดถึงมันบ่อยนัก ระหว่างที่เราฟังเขาเล่าเรื่องขำใน “เดี่ยว 1” ถึง “เดี่ยว 13” อยู่บนเวที ข้างหลังฉากเหล่านั้น เขากำลังตัดไม้ เจาะผ้าแคนวาส พ่นสี และจัดองค์ประกอบเล็ก ๆ น้อย ๆ ด้วยมือของตัวเอง โดยไม่เคยหวังว่าจะมีใครมาชื่นชม เพราะศิลปะสำหรับเขา “ไม่ใช่เรื่องของอาชีพ แต่เป็นวิธีที่เขาคุยกับตัวเอง”

.

บทบาทด้านศิลปินที่เด่นชัดสุดๆ ก็คงหนีไม่พ้นนิทรรศการ ‘I Need a Life Coach’ ที่จัดเมื่อปี 2565 ที่อุดมชวนเราก้าวเข้าสู่ห้องเงียบ ๆ ห้องหนึ่งที่เต็มไปด้วยสัตว์ประหลาด เทปยา หุ่นไม้ และผลงานจากวัสดุหลากหลายที่เขาค่อย ๆ สร้างขึ้นในเวลาว่าง หรือบางทีอาจจะในเวลาท้อแท้ นิทรรศการนั้นไม่ได้จัดขึ้นเพื่อแสดงฝีมือ แต่มันคือ “ไดอารี่ชิ้นใหญ่” ที่จดบันทึกความคิด ความเจ็บปวด และความขำขื่นในช่วงวัยกลางคน ที่ชีวิตเริ่มพูดด้วยน้ำเสียงที่เบาลง แต่ลึกขึ้น

.

หลายคนอาจไม่รู้ว่า เส้นทางศิลปินของอุดมไม่ได้อยู่แค่ในแกลเลอรี แต่ซ่อนอยู่ในเวที ‘เดี่ยวไมโครโฟน’ มานานแล้ว ตั้งแต่ ‘เดี่ยว 1’ ที่เขาพูดถึงความรัก ไปจนถึง ‘เดี่ยว 13’ ที่เปลี่ยนจากคำแซวเป็นการตั้งคำถามเกี่ยวกับชีวิตและความตาย และถ้าย้อนไปดูโชว์ ‘เดี่ยว’ หลาย ๆ ครั้งให้ดี จะเห็นว่าอุดมเริ่มทดลองใช้เวทีเป็นพื้นที่ศิลปะมาเนิ่นนาน ไม่ว่าจะเป็นการใช้แสงสีน้ำเงินพาดผ่านอารมณ์เฉพาะช่วงในเดี่ยว 9 หรือการจัดวางวัตถุในเดี่ยว 10 ที่แทบจะกลายเป็น Installation ขนาดย่อมไปในตัว

.

บนเวที ‘เดี่ยว 13’ เราได้เห็นอุดมพูดถึงการบวช การฝึกจิต และความไม่มั่นคงของสังขาร แต่แทนที่จะเศร้า เขาเปลี่ยนมันให้กลายเป็นบท Performance art แบบเฉพาะตัว เปิดวิดีโอเพลงของวง DTK ที่เขาทำเองทุกกระเบียดนิ้ว เหมือนเป็นการประกาศว่า ความเป็นศิลปินในตัวเขา ไม่ได้หยุดอยู่แค่คำพูด ในเวทีนั้นเอง ยังมีฉากหลังที่เต็มไปด้วยงานดีไซน์ที่เขาคิดเอง ทำเอง งานทุกชิ้นกลายเป็นชิ้นงานศิลปะที่ซ้อนอยู่ในโชว์ตลก จนแทบไม่รู้ว่านี่คืองานศิลป์หรืองานแสดง เพราะทั้งสองมันซ้อนกันจนแยกไม่ออก

.

และถ้าหาก ‘I Need a Life Coach’ คือบทบันทึกของช่วงที่อุดมเงียบลง ‘Lost in DOMLAND’ คืองานที่เขายอมเปิดโลกใต้สำนึกให้ผู้ชมหลุดเข้าไปเต็มตัว นิทรรศการขนาดมหึมานี้จะจัดแสดงที่ Pinnacle Hall ชั้น 8 ของไอคอนสยาม พื้นที่กว้างเท่าสนามฟุตบอล ตั้งอยู่บนความสูงกว่า 40 เมตรจากแม่น้ำเจ้าพระยา เหมือนเป็น “โดมลับ” ใต้หลังคาสมองของเขา ที่เต็มไปด้วยตัวละครประหลาดมากกว่า 1,000 ชิ้น ที่นี่ไม่ได้มีแค่หุ่นหรืองานไม้ แต่มันคือ “โลกอีกใบ” ที่อุดมใช้เวลาเกือบทศวรรษในการปลูกสร้าง ทุกตัวละครมีนิสัย มีอดีต มีปมในใจ พูดง่าย ๆ ว่านี่ไม่ใช่นิทรรศการศิลปะทั่วไป แต่มันคือ ‘DOMLAND’ ดินแดนแห่งความคิดที่เราไม่เคยได้เห็นมาก่อน

.

‘Lost in DOMLAND’ จึงไม่ใช่แค่นิทรรศการศิลปะของอุดมเท่านั้น แต่มันคือ “เดี่ยวไมโครโฟน” เวอร์ชันภาพและวัสดุ เป็นการเล่าชีวิตผ่านหุ่น ผ่านงานไม้ ผ่านสีน้ำและพู่กัน เป็นการพูดถึงตัวตนในแบบที่ไม่ต้องพูดเลยสักคำ อุดมไม่ได้อยากให้เราเข้าใจทุกอย่างที่จัดแสดง แต่อยากให้เรากลับไปเข้าใจ “ตัวเอง” มากขึ้น เหมือนที่เขาเข้าใจตัวเองผ่านการสร้างมันขึ้นมา การแสดงตลกต้องเอาใจคนดู แต่การทำศิลปะของอุดมคือการเอาใจตัวเอง และในความแปลก ซื่อ และขี้เล่นนั้นเอง ที่ทำให้เรารู้สึกว่า “เราก็เป็นแบบนั้นได้เหมือนกัน”

.

‘Lost in DOMLAND’ ไม่ใช่แค่การรวมผลงานเก่า หรือสร้างสิ่งใหม่แบบหวือหวา แต่เป็นการ “ปักหมุด” ว่าศิลปะสำหรับอุดม แต้พานิช คือวิถีชีวิต คือวิธีหายใจ และคือสิ่งเดียวที่เขาทำเพื่อ “ตัวเอง” มาโดยตลอด ในยุคที่ศิลปะถูกครอบงำด้วยตลาด และภาพลักษณ์ของศิลปินในโลกออนไลน์ ‘อุดม’ เลือกจะทำศิลปะแบบเด็ก ๆ แบบที่ไม่ต้องขอใคร ไม่ต้องสมบูรณ์ และไม่ต้องมีใครเข้าใจทั้งหมด แค่ได้ทำ ก็พอแล้ว

.

ในวันที่วงการศิลปะมีคำว่า “คอนเซ็ปต์” คำว่า “ศิลปินร่วมสมัย” และคำว่า “แกลเลอรี” อุดม แต้พานิช กลับเลือกใช้คำว่า “เล่น” ศิลปะของเขาไม่ต้องมีกรอบ ไม่ต้องมีทฤษฎี และไม่ต้องผ่านการตีความที่ซับซ้อน เหมือนเด็กคนหนึ่งที่กำลังวาดรูป ไม่ใช่เพราะอยากขายงาน แต่เพราะแค่ “รู้สึกดี” ที่ได้ทำ

.

‘Lost in DOMLAND’ เปิดให้เข้าชม 7 มิถุนายน – 3 สิงหาคม 2568 ณ The Pinnacle Hall ชั้น 8 ไอคอนสยาม เริ่มขายบัตร Early Bird ราคา 750 บาท (ตั้งแต่วันนี้ถึง 6 มิ.ย.) บัตรทั่วไป 850 บาท บัตรเด็ก 250 บาท (สำหรับเด็กสูงไม่เกิน 100 ซม. ซื้อหน้างาน) ซื้อบัตรได้ที่ 7-Eleven ทุกสาขา หรือ www.allticket.com/event/lostindomland

.

เราอาจไม่ต้องเข้าใจศิลปะทุกชิ้นใน Lost in DOMLAND

แต่อย่างน้อยเราจะได้รู้ว่า “ความไม่สมบูรณ์แบบ” ก็มีมิวส์ มีเสียง มีตัวตน และมีพลัง

• 

• 

• 

• 

• 

• 

.

.

__________

สามารถส่งข้อมูลข่าวสารให้เราประชาสัมพันธ์ได้ที่ media@arttankgroup.co.th

Art Tank Group บริการด้านศิลปะ ครบวงจร

ประมูลศิลปะ ขนส่งและติดตั้งศิลปะ อนุรักษ์งานศิลปะ สื่อและอีเวนท์ศิลปะ

ติดต่อ : 061-626-4241

#tankhighlight #arttank #arttankmedia #arttankgroup

#LostinDOMLAND #UdomTaephanich #TrendyGallery #ICONSIAM